Vize Süresi Uygulaması ve İkamet Tezkeresi Müracaat Süresi İçin TIKLATINIZ

A.YABANCILARIN İKAMET İZNİ İŞLEMLERİNE İLİŞKİN TANIMLAR;

1-Çalışmak Üzere İkamet İzni : Yabancının sahip olduğu çalışma iznine istinaden Bakanlıkça veya Bakanlığın verdiği yetki üzerine Valiliklerce yabancıya verilen çalışma müsaadesine havi ikamet iznidir.

2-İkamette Kesinti : Yabancının, toplamı altı ay geçen sürelerle tedavi, öğrenim veya herhangi bir mücbir sebep olmaksızın yurt dışında bulunmasıdır.

3- İkamet Tezkeresi İçin Müracaat Süresi;

Çeşitli amaçlara yönelik uzun veya kısa süreli vizelerle veya vize muafiyeti, bandrol veya kaşe vizelerle Türkiye'ye gelen yabancıların, 5683 sayılı kanunun 3 üncü maddesi ile bu maddenin uygulamasını gösteren ve yukarıda detayları verilen 1961 tarihli Kararname çerçevesinde ikamet tezkeresi almaları gerekmektedir.

Örneğin,

Bir yıllık ikamet hakkı bahşeden uzun süreli bir vize ile Türkiye'ye gelen bir Alman vatandaşının üç ayın sonunda, aynı tür bir vize ile gelen bir Ürdün vatandaşının ise bir aydan sonra, (Ancak, talep edenlere giriş tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ikamet tezkeresi düzenlenebilir.)
Üç aylık vize muafiyeti ile gelen bir yabancının üç ayın sonunda,
Üç aydan az sürelere sahip vize muafiyeti veya diğer vizelerle gelenlerin bu sürelerinin sonunda,
İkamet tezkeresi bulunanların, tezkerelerinin bitim tarihinden itibaren 15 gün içinde,
Türkiye'de çalışacak yabancıların ise çalışmaya başlamadan evvel, emniyet makamlarından ikamet tezkeresi almaları icap etmektedir.

Dolayısıyla yabancıların ikamet tezkeresi almadan kalabilecekleri sürenin sonu, aynı zamanda tanzim edilen ikamet tezkerelerinin başlangıcı olmaktadır. Bu arada, çalışma, öğrenim, araştırma, uzun süreli kalma gibi amaçlarla dış temsilciliklerimizden vize alarak gelen yabancılara ise talepleri halinde giriş tarihi esas alınarak da İkamet tezkeresi tanzim edilebilecektir.

Ancak, bandrol ve kaşe vizelerle veya vize muafiyetinden istifade ederek gelen yabancılara verilecek ikamet izinlerinde bu vizelerin bitiş tarihi ikamet tezkeresinin başlangıcı olarak kabul edilecektir.

Uzun süreli ikamet hakkı bahşeden vizelerle gelip, yukarıda öngörülen süreler içinde müracaat ederek ikamet tezkeresi almayan yabancılardan, Türkiye'den çıkışları sırasında, 492 sayılı Harçlar Kanununa istinaden her yıl Maliye Bakanlığınca belirlenerek Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren harç miktarlar üzerinden hesaplama yapılarak, ihlalde bulundukları tarihteki harç miktarının bir kat fazlası alınmak suretiyle cezalı ikamet harcı ve ikamet tezkeresi bedeli tahsil edilmektedir.

a- İlk defa ikamet izni alacaklar : Bu yabancılar, vize veya vize muafiyet süresi içerisinde başvuru yapmak zorundadırlar.

b- İkamet tezkeresi almış olup da süresini uzatacak yabancılar : Bu yabancıların tezkere süresinin bitiminden itibaren izinlerini on beş gün içerisinde uzatabilme hakları mevcuttur. Bu itibarla Türkiye'de ikamet tezkeresi alan ve ikametinin sona ermesinden itibaren on beş gün içerisinde yurdumuzdan çıkış yapan yabancılardan kat'i suretle cezalı ikamet harcı ve defter bedeli alınmamaktadır. Bu nedenle ilgililerin fazladan ceza ödememeleri için zamanında başvuruda bulunmaları gerekmektedir.

4-İkamet Tezkerelerinin Yenilenmesi veya Sürelerinin Uzatılması :

a- Türkiye'de ikamet tezkerelerini yenilemek veya süresini uzatmak isteyen yabancılar bu tezkerede yazılı sürenin sona ermesinden itibaren on beş gün içerisinde Emniyet makamlarına bizzat veya bilvasıta müracaat ederek yenisini almaya veya süresini uzattırmaya yükümlüdür.

b- Süresi biten ikamet tezkereleri üzerinde en fazla dört defa uzatma işlemi yapılabilir.

c- Yabancının konumu değişmiş olsa dahi (adres, iş, statü, medeni hal ve ikamet tezkeresini aldığı ilden başka bir ile nakil v.b. durumlardaki değişiklikler) kendisine ikamet izni verilecek ise uzatmanın aynı tezkere üzerinde yapılması gerekmektedir

5- İkamet Tezkerelerini Kaybedenler : İkamet tezkerelerini kaybedenler derhal ilgili makama müracaatla yenisini almaya mecburdurlar. Bunlara kaybettikleri ikamet tezkerelerinin süresince muteber olmak üzere yeniden ikamet tezkeresi verilir. Bunların yerine verilecek yeni ikamet tezkerelerinden harca tabi olanlar için 492 Sayılı Harçlar kanununda yazılı harçların yarısı alınır.

6-Türkiye'den Ayrılanların İkamet Tezkereleri : Süresi bitmiş dahi olsa ikamet tezkereleri çıkış esnasında yabancıdan alınmayacaktır.

7- İkamette Kesinti : Mazeretsiz olarak Türkiye'deki ikametine altı aydan fazla ara veren yabancıların daha sonra yapacakları ikamet izin taleplerinde önceden almış oldukları ikamet izinlerinin toplamı dikkate alınmaz. Bu kişiler hakkında Türkiye'de ilk defa ikamet izin talebinde bulunan yabancılar gibi işlem yapılır. İkamet izni olan yabancının tedavi, öğrenim veya herhangi bir mücbir sebeple yurt dışına çıkması veya böyle bir sebeple Türkiye dışında kalması hallerinde toplam süre altı ayı geçse dahi ikamet süresi kesilmiş olmaz. Bu gibi kişilerden mazeretini ortaya konacak bilgi ve belgeler talep edilir. (sağlık raporu, eğitim, ve öğretim yaptığına ilişkin belge, v.s.)

B.KİMLİK KARTI İLE GİRİŞ YAPAN YABANCILARIN İKAMET İZNİ İŞLEMLERİ

Avrupa Konseyine üye devletlerin vatandaşlarının kimlik kartlarıyla pasaportsuz olarak giriş yaptıktan sonra üç ayın sonunda Türkiye'de evlilik yaptıkları bahis konusu edilerek, bu ve buna benzer ikamet izni talepleri hususunda nasıl hareket edileceği hususu sorulmaktadır.

1 Aralık 1961 tarih ve 10972 Sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanan, Avrupa Konseyi Üyesi devletler Arasında Kişilerin Seyahatleri ile ilgili Avrupa Anlaşmanın 1/1 Maddesi, Avrupa konseyi üyesi ülke vatandaşlarının pasaport yerine kimlik kartlarıyla seyahatlerini öngörmekle birlikte, maddenin diğer bentlerinde kimlik kartının bahşetmiş olduğu hakkın sınırları çizilmiştir.

Yine anlaşmanın 1.Maddesinin 2 ve 3 bentlerinde, söz konusu kolaylığın sadece üç ayı geçmeyen ziyaretler için geçerli olacağı, başka bir tarafın topraklarına üç aydan fazla süren ikamet için veya kazanç teminini izleyen bir amaçla girildiği taktirde, muteber pasaport ve vize talep edileceği hükme bağlanmıştır.

Bu sebeple, 1 Aralık 1961 tarih ve 10972 Sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanan, Avrupa Konseyi Üyesi devletler Arasında Kişilerin Seyahatleri ile ilgili Avrupa anlaşması.uyarınca kimlik kartını kullanarak Türkiye'ye giriş yaptıktan sonra üç ayın dolmasına rağmen çıkış yapmayarak herhangi bir amaca istinaden ikamet izni talep eden yabancıların muteber bir pasaport ibraz etmesi ve ikamet tezkeresinin pasaport bilgileri üzerinden tanzim edilmesi gerekmektedir.

C.TÜRKİYE'YE VİZE İLE VEYA VİZE MUAFİYETİNDEN İSTİFADE EDEREK GELEN YABANCILARIN İKAMET TEZKERELERİNİN TANZİMİNDE BAŞLANGIÇ OLARAK ESAS ALINACAK SÜRELER;

5683 Sayılı Yabancıların Türkiye'de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanunun 3 üncü maddesi, Türkiye'de bir aydan fazla kalacak yabancıların bu müddet bitmeden ikamet tezkeresi almak için gerekli beyannameyi doldurmak üzere yetkili emniyet makamlarına müracaatını zorunlu kılmıştır.

Buradaki bir aylık sürenin, vize süresi bir aydan daha uzun olan yabancılara nasıl tatbik edileceği hususundaki belirsizliğin ortadan kaldırılması amacıyla çıkartılan 1961 tarihindeki Kararnamede konuya açıklık getirilmiştir.

Buna göre bir aylık sürenin ;

- NATO üyesi ülke vatandaşlarına (ABD, Belçika, Kanada, Danimarka, Fransa, Almanya, Yunanistan, İzlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Portekiz, İspanya, Türkiye, İngiltere, Macaristan, Polonya, Çek Cumhuriyeti)

- Avrupa Konseyi üyesi ülke vatandaşlarına (Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, İzlanda, İrlanda, İtalya, Leichtenstein, Lüksemburg, Malta, Holllanda, Norveç, Portekiz, Andora, Arnavutluk, San marino, İsveç, İsviçre, Türkiye, İngiltere, Macaristan, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Kıbrıs, Estonya, Litvanya, Polonya, Romanya, Gürcistan, Hırvatistan, İspanya, Letonya, Makedonya, Moldova, Rusya, Ukrayna)

- Vize muafiyeti yapmış olduğumuz ülke vatandaşlarına ( Vize rejim tablolarında belirlenmiştir)

Üç ay olarak uygulanması kararlaştırılmıştır.

Ancak, bu üç aylık sürenin vize süresinin yeterli olması halinde uygulanabilmesi mümkündür. Örneğin, 15 gün, bir ay, iki ay gibi süresi olan vizeler ile Türkiye'ye gelen yukarıda sayılan ülke vatandaşlarının ikamet tezkeresi almadan üç ay süreyle kalabilmeleri söz konusu değildir. Yani üç aylık sürenin uygulanabilmesi, vize süresinin en az üç ay süreli olmasını gerektirmektedir.

D.YABANCILARIN ÇALIŞMA İZİNLERİNE İLİŞKİN ESASLAR

Türkiye'de bir iş tutacak yabancıların, çalışma izni alınmasıyla ilgili prosedürde öngörülen şartları yerine getirmesi gerekmektedir.

Uygulamaya göre, yabancılar öncelikle dış temsilciliklerimizden çalışma vizesi, çalışma vizesi ile Türkiye'ye geldikten sonra da 5683 sayılı Yabancıların Türkiye'de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca emniyet makamlarından çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi almaktadırlar.

Genel olarak çalışma izinleri ;

-Özel kuruluşlarda çalışacaklar için, 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanununa göre Hazine Müsteşarlığından (ferdî izin veya kuruma verilmiş yabancı personel çalıştırma hususundaki genel izin onayı şeklinde),

-Serbest Bölgelerde çalışacak yabancılar, 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununa göre Dış Ticaret Müsteşarlığından,

-Özel kuruluşlarda çalışacak olup da mimar ve mühendis sıfatıyla görev yapacak yabancılar, 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanuna göre Bayındırlık ve İskân Bakanlığından,

-Spor kulüplerinde futbolcu olarak çalışacak yabancılar Futbol Federasyonundan,

-Diğer spor dallarında çalışacak yabancılar Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünden,

-Gerek devlete ait gerekse özel statüdeki üniversitelerde görev yapacak öğretim elemanları 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa göre YÖK Başkanlığından,

-Film çekimi ile kültürel ve sanatsal faaliyetlerde bulunacak yabancılar Kültür Bakanlığından,

-Turizm Belgeli işletmelerde çalışacak yabancılar, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununa göre Turizm Bakanlığından,

-Kamu Kuruluşlarında Çalışacaklar, çalışma izinlerini çalışacakları kurum veya kuruluştan,

-2527 Sayılı Türk Soylu Yabancıların Türkiye'de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun çerçevesinde çalışacaklar, İçişleri Bakanlığından, almaktadırlar.

İş piyasasındaki durum, çalışma hayatındaki gelişmeler ile sermaye hareketleri ve beklentileri dikkate alınarak; dış temsilciliklerimiz kanalı ile çalışma vizesi alınması ve buna bağlı olarak emniyet makamlarından çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi çıkartılması sırasındaki bürokratik işlemleri en aza indirmek amacıyla;

İçişleri Bakanlığına gönderilen bu talepler, sür'atle değerlendirmeye alınarak sonuçlandırılması esas olduğundan, yazışma ve evrak sevk işlemlerinden kaynaklanacak gecikmelere meydan verilmemesi amacıyla, Dışişleri Bakanlığının çalışma vizesi talebi ile ilgili teleks mesajının İçişleri Bakanlığına gönderildiği tarih esas alınarak 30 gün içersinde olumsuz cevap verilmeyen kişilere çalışma vizeleri verilmektedir.

1.Çalışma Meşruhatlı İkamet Tezkerelerinin Süresi : Yabancılara çalışma izin süreleri elverdiği takdirde, çalışma vizelerine istinaden ilk tanzimde iki, akabinde üç, devamında da beşer yıllık sürelerle çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi tanzim edilmektedir.

2.Çalışma Meşruhatlı İkamet Tezkerelerinin Harç İşlemleri : Söz konusu izinlerin harç işlemleri, 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre yürütülmekte ve anılan Kanununa istinaden her yıl Maliye Bakanlığınca belirlenerek Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren 6 sayılı tarifedeki miktarlar üzerinden harç tahsil edilmektedir.

Herhangi bir sebeple ikamet tezkeresi almış yabancılardan aynı zamanda çalışma izni de olanların tezkereleri üzerine çalışma izin ile ilgili bilgiler kaydedilmekte, ayrıca ikinci bir ikamet tezkeresi tanzim edilmemekte ve tezkere harcı alınmamaktadır.

3.Yasak Meslekler : Bilindiği gibi başta 2007 sayılı Türkiye'de Türk Vatandaşlarına Tahsis Edilen Sanat ve Hizmetler Hakkında Kanun olmak üzere bazı kanunlar yabancıların çalışma hayatını daraltmaktadır.

Bu sebeple, 5683 sayılı Kanunun 7 nci maddesi uyarınca, sırf iş tutmak için gelecek sanat ve meslek erbabı olup da tutacağı iş, kanunlar gereğince Türk vatandaşlarına tahsis edilmiş ise bu yabancılara çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi verilmemektedir.

Dolayısıyla, çalışma meşruhatlı ikamet tezkerelerinin tanziminde yabancılara çalışma yasağı getiren ve aşağıya çıkarılan mevzuatın dikkate alınması gerekmektedir.

-Kabotaj Kanunu (K.N. 19.04.1926 tarih ve 815 )

-Sivil Havacılık Kanunu(K.N.14.06.1985-2920)

-Maden Kanunu(04.06.1985-3213)

-Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun(K.N.11.04.1928-1219)
(Bu kanunda doktorluk,hastabakıcılık,ebelik,dişçilik yasaklanmaktadır.)

-Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun(K.N.18.12.1953-6197)

-Gözlükçülük Hakkında Kanun(K.N. 30.11.1940-3958)

-Hemşirelik Kanunu (K.N. 25.02.1954-6283)

-Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teaşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun (K.N. 09.03.1954-6343)

-Hakimler ve Savcılar Kanunu (K.N.24.02.1983-2802)

-Avukatlık Kanunu(K.N.19.03.1969-1136)

-Noterlik Kanunu (K.N.18.01.1972-1512)

-Türkiye'de Öğrenim Gören Yabancı Uyruklu Öğrencilere İlişkin Yönetmelik(R.G.30.04.1985-18740).

4.Çalışma Vizesi İstenmeyecek Durumlar :

a-Herhangi bir sebeple en az altı aylık süreyle ikamet izni sahibi olup da bu süre içersinde çalışma izni almış olanlardan,(Öğrenim görmek üzere ikamet tezkeresi almış olanlar istisna)

b-Çalışmak üzere ikamet iznine sahip iken ikametine altı aydan fazla ara vermeyen yabancılardan,

çalışma vizesi istenmeyecek; bunlara çalışma izinlerine istinaden çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi tanzim edilmektedir.

5.Türkiye'de Öğrenim Gören Yabancı Öğrencilerin Çalışma Yasağı : Türkiye'de Öğrenim Gören Yabancı Uyruklu Öğrencilere İlişkin Yönetmeliğin, çalışma yasağı ve istisnasını düzenleyen 10 uncu maddesi uyarınca, Türkiye'de öğrenim gören yabancılar gelir getiren herhangi bir işte çalışamamaktadırlar.
Ancak lisans üstü öğrenim gören yabancı uyruklu öğrenciler, araştırma yaptıkları yükseköğretim kurumlarında ücret karşılığı çalışabilmektedirler.

Bu itibarla, yabancı uyruklu öğrencilerin Türkiye'de çalışma izni talepleri bu çerçevede değerlendirilmektedir.

6.Kültür Kurumlarında Çalışanların Çalışma İzinleri : Başta Büyükelçilik ve Konsolosluk okulları olmak üzere, Türkiye'de faaliyet gösteren yabancı ülkelerin kültür kurumlarında çalışacak yabancılara mütekabiliyete bağlı olarak ikamet izni verilmektedir.

Bu sebeple, söz konusu kurumlarda görev alacak yabancı uyruklu personelin çalışma izinleriyle ilgili taleplerin diplomatik kanaldan yani Dışişleri Bakanlığı aracılığı ile İçişleri Bakanlığına intikal etmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, Yabancı devletlerin ülkemizdeki Dinî, Hayrî ve Sıhhî kurumlarında görev alacak yabancı rahip ve rahibeler ile diğer görevlilerinin talepleri de aynı çerçevede değerlendirilecektir.

7.Çalışma İzinlerinin Bir Örneğinin, İzni Veren Kurum Tarafından İlgili Valiliğe de Gönderilmesi : Çalışmak üzere tanzim edilecek ikamet tezkereleri, bundan böyle çalışma vizelerine istinaden Bakanlık talimatı beklenilmeksizin valiliklerce resen tanzim edileceğinden, çalışma izninin bir örneği, izni veren kurum tarafından yabancının çalışacağı valiliğe de gönderilmesi gerekmektedir.

Bu izinlerin dağıtımının sadece İçişleri Bakanlığına yapılmasıyla yetinilmesi, tekrar valilik ile Bakanlık arasında yazışmalar yapılmasına yol açacağından, bu konuya azamî oranda önem gösterilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

8.Ülkemizde Akademik Araştırma Ve Öğretim Çalışmaları İçinde Aktif Görev Alan Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanları İle Eş Ve Çocuklarına Yönelik 492 Sayılı Kanunun 88/ C Maddesin Uygulaması : Bilindiği gibi 492 sayılı Kanunun 88/ c maddesinde "Devlet İl Özel İdareleri, Belediyeler, İktisadi Devlet Teşekkülleri ve bunlara bağlı resmi müesseseler tarafından istihdam edilen profesör ve uzmanlarla, bunların iş sahibi olmayan eş ve çocuklarına harçsız ikamet tezkeresi verileceği hükme bağlanmıştır.

Bu hükümden hareketle, sadece devlet üniversitelerinde görev yapan öğretim elemanlarına harçsız ikamet tezkeresi verilebileceği akla gelmekte ise de, Kanunun oluşumunu sağlayan öğelerden "maksat unsuru" göz önüne alınarak, ülkemizde akademik araştırma ve öğretim olgusu içinde aktif görev alan yabancı uyruklu öğretim elemanları ile eş ve çocuklarına ilgi genelge çerçevesinde tanzim edilecek ikamet tezkerelerinin, ister devlet ister vakıf üniversitelerinde olsun, harçsız olarak düzenlenmektedir.

E. 4112 SAYILI KANUN KAPSAMINDA OLAN ESKİ TÜRK VATANDAŞLARINA YÖNELIK UYGULAMA(PEMBE KART)

Türk vatandaşlığını kaybetmenin sonuçlarını düzenleyen 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 29 ncu maddesini değiştiren, 07.06.1995 tarih ve 4112 Sayılı kanunun sağlamış olduğu haklara ilişkin olarak yapılan düzenlemelere göre;

Pembe Kart hamili olup da Türkiye'de öğrenim, çalışma yada başka amaçlarla ikamet izni talep edenlerin ikamet tezkereleri;

1-Öğrenim ve çalışma maksadı ile talep edenlere, öğrenim yada çalışma izni süresince geçerli olacak şekilde,

2-Diğer maksatlarla ( turizm, akraba ziyareti, tedavi gibi) verilecek tezkerelerin ise şahısların talepleri doğrultusunda,

3- Her iki durumda da, tanzim edilecek ikamet tezkere sürelerinin, 5683 Sayılı Kanunun 4360 Sayılı kanunla değişik 9 ncu maddesiyle ikamet tezkerelerinde azamî sınır olarak belirlenen 5 yılı aşamayacak şekilde,

4-Pembe Kart hamili olan kişilerin, doğumla Türk vatandaşı olup da izin almak suretiyle başka bir ülke vatandaşlığına geçen kişiler olması sebebiyle, tanzim edilecek ikamet tezkerelerinden 210 Sayılı Değerli Kağıtlar Kanunu gereğince alınması gereken tezkere bedeli hariç, kendilerinin 492 sayılı Harçlar kanunun 88 nci maddesinin (e) bendinde belirtilen "Türk aslından olup Türk Kültürüne bağlı ecnebi uyruklular" kapsamında değerlendirilerek ikamet tezkeresi ve tek giriş vizesi harcı alınmadan,

Valiliklerce tanzim edilmektedir.

Ayrıca, 403 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 32 nci maddesine göre, maddede belirtilen şartların varolması halinde küçük çocukların, vatandaşlıktan izinle çıkan baba ve analarına bağlı olarak isimleri "Türk vatandaşlığından Çıkma Belgesi"nde yer aldığından, bu çocuklar için de "4112 Sayılı Kanununla Saklı Tutulan Hakların Kullanılmasına İlişkin Belge" düzenlenebilmektedir.